:: دوره 8، شماره 4 - ( 3-1398 ) ::
دوره 8 شماره 4 صفحات 221-231 برگشت به فهرست نسخه ها
تحلیل مکانی-زمانی و اکولوژیکی بیماری تب مالت در شمال ایران
نادیا سید علیزاده*، علی اصغر آل شیخ، محسن احمدخانی
چکیده:   (1180 مشاهده)
بیماری­های همه­گیر مشکلات اقتصادی و بهداشتی بسیاری به همراه دارند. توزیع جغرافیایی این بیماری­ها فرآیندی مکانی و زمانی است که با درک آن و شناخت عوامل تأثیرگذار بر آن می­توان گام مؤثری برداشت. تب ­مالت از مهم­ترین بیماری­های مشترک بین انسان و دام در ایران است. برای درک بهتر همه­گیرشناسی این بیماری در شمال ایران، اهداف اصلی این مطالعه بررسی روند سالانه و ماهانه، کشف خوشه­های مکانی و مکانی-زمانی و تعیین تأثیر متغیرهای اکولوژیکی است. این تحقیق بر روی 6895 بیمار ثبت­شده در سال 95-1388 انجام گرفت. داده‌های بیماری با 12 پارامتر محیطی در استان­های گلستان، مازندران و گیلان به تفکیک شهرستان به ‌صورت ماهانه جمع‌آوری شدند. موران عمومی جهت بررسی خودهمبستگی مکانی استفاده شد. برای کشف خوشه‌های مکانی از موران محلی و اسکن مکانی و برای خوشه­های مکانی-زمانی از اسکن مکانی-زمانی نرم‌افزار SaTScan استفاده شده است. همبستگی اسپیرمن برای بررسی تأثیر پارامترهای اکولوژیکی به ­کار گرفته شد. نتایج نشان داد تب­ مالت در شمال ایران توزیعی خوشه­ای دارد. حداکثر بروز در فصل تابستان(34%) و حداقل آن در زمستان(16%) بود. ماه­های اردیبهشت، خرداد، تیر و مرداد با 3396 بیمار، مستعدترین ماه‌ها بودند. در موران محلی شهرهای مینودشت، کردکوی، بندر گز و گلوگاه مناطق high-high، لاهیجان، آستانه ­اشرفیه و رشت low-low و شهر شفت high-low شناسایی شد. در اسکن مکانی 10 کلاس کشف شد که بیشتر در گلستان و مازندران قرار داشتند و تنها یک کلاس در گیلان بود. در اسکن مکانی-زمانی 4 کلاس شناسایی شد که مطابق با نتایج اسکن مکانی بود. در تمامی مدت مورد مطالعه، در منطقه خوشه­ای از بیماری حضور داشت. نتایج بدست آمده از شاخص موران و آماره اسکن فضایی مورد تائید یکدیگر بودند. اسپیرمن نشان داد همبستگی مثبتی بین بروز بیماری با تبخیر، جهت شیب، حداکثر دما، ارتفاع و متوسط دما و ارتباط منفی با بارش، رطوبت و پوشش گیاهی وجود دارد. از این مطالعه برداشت می­شود که در شمال ایران از غرب به شرق شاهد افزایش بروز هستیم. تب ­مالت در بهار و تابستان در مناطق کوهستانی که آب‌وهوای گرم و خشک دارند بیشتر است.
 
واژه‌های کلیدی: سیستم اطلاعات مکانی، بیماری تب مالت، اسکن مکانی-زمانی، شاخص موران، همبستگی اسپیرمن
متن کامل [PDF 976 kb]   (370 دریافت)    
نوع مطالعه: پژوهشي | موضوع مقاله: سامانه های اطلاعات مکانی


XML   English Abstract   Print



دوره 8، شماره 4 - ( 3-1398 ) برگشت به فهرست نسخه ها